o prezentach

Degustacja Whisky – Fakty i Ciekawostki o Szkockiej

Data aktualizacji: 2020-09-24

Długa i burzliwa historia whisky może spowodować, że niejednej osobie zakręci się w głowie. Skąd pochodzi ten trunek, z czego się go robi, no i oczywiście jaka jest różnica pomiędzy whisky a whiskey? 

 

Whisky czy whiskey – krótka historia

Mimo że w 1994 roku whisky hucznie obchodziła swoje 500. urodziny, były one jedynie rocznicą upamiętniającą pierwszą formalną wzmiankę o jej masowej produkcji. Dokładnie w 1494 roku w Rejestrze Skarbowym Szkocji pojawił się zapis o zamówieniu króla Jakuba IV, który zażyczył sobie ośmiu worków słodu do produkcji lekarstwa zwanego wodą życia. To właśnie z powodu tego zapisu historię whisky kojarzy się ze Szkocją, choć tak naprawdę powinno się ją łączyć… z Irlandią. 

Skąd ta pewność? Stąd, że wodę życia jako remedium na bóle i wiele innych dolegliwości zaczęli produkować irlandzcy mnisi już w XI wieku. Aby ją przygotować, destylowali zacier jęczmienny i poddawali go dojrzewaniu w dębowych beczkach. Znana wtedy woda życia w języku gaelickim nazywała się uisge beatha. Z czasem skrócono tę nazwę do formy uiskie, później whiskie, aż w końcu przyjęła się nazwa whisky.

Dziś synonimem whisky jest określenie szkocka, jednak warto wiedzieć, że na świecie istnieje również whiskey. Ta niewielka różnica w zapisie ma duże znaczenie, bo wiąże się z krajem pochodzenia trunku i składnikami wykorzystywanymi do jego produkcji. Whiskey z Irlandii jest wprawdzie wytwarzana tak samo jak szkocka, jednak Irlandczycy chcieli w jakiś sposób wyróżnić swój produkt, dlatego zdecydowali się na zmianę nazewnictwa. Z kolei amerykańska whiskey powstaje głównie z kukurydzy, i – w przeciwieństwie do szkockiej czy irlandzkiej – czas jej dojrzewania może zająć tylko dwa lata, a nie trzy.

I choć na świecie whiskey jest popularnym alkoholem, to jednak whisky ze Szkocji podbija kubki smakowe europejskich konsumentów. Obecnie najwięcej whisky w Europie piją Niemcy, Hiszpanie i Francuzi, a miejsce tuż za podium zajmują… Polacy.

Whisky tuż po procesie destylacji trafia do dębowych beczek, więcej o produkcji dowiesz się w dalszej częsci artykułu.

Jak powstaje whisky?

Tak samo jak wieki temu, tradycyjna szkocka whisky powstaje z jęczmienia. W każdej destylarni produkcja tego trunku odbywa się na przejrzystych zasadach, których podstawą jest 7 etapów. Należą do nich: 

słodowanie (malting) – w pomieszczeniu o stałej temperaturze i wilgotności moczy się ziarno jęczmienia, aby mogło wykiełkować. Podczas kiełkowania skrobia z ziaren zamienia się w cukry, które później będą pożywką dla drożdży. 

suszenie – wykiełkowany jęczmień suszy się za pomocą torfu lub gorącego powietrza. Torf nadaje whisky charakterystycznego dymnego aromatu, zaś gorące powietrze – delikatniejszego smaku.

zacieranie (mashing) – wysuszony jęczmień jest najpierw mielony, a później zalewany gorącą wodą, żeby rozpuścić cukry z etapu słodowania. W wyniku zacierania powstaje brzeczka, czyli płyn z miału jęczmiennego. 

fermentacja – do kadzi fermentacyjnej przelewa się brzeczkę i dodaje drożdże, które zamieniają cukier w alkohol o zawartości maksymalnie 8%.  

destylacja – dla znawców i smakoszy to właśnie na tym etapie zaczyna się magia związana z produkcją whisky. Odsączoną brzeczkę przelewa się do alembików, aby ją podgrzać,  a alkohol powstały podczas fermentacji odparować, schłodzić i skroplić. Czynności te powtarza się w kilku połączonych ze sobą alembikach, aż powstanie destylat o mocy 96%. Następnie rozcieńcza się go do ok. 60% i przelewa do beczek. Alembiki używane w destylarniach różnią się od siebie głównie wysokością. Ma to znaczenie, bo wpływa na smak i zapach końcowego produktu, dlatego whisky z dwóch różnych destylarni nigdy nie będą takie same.

leżakowanie – whisky leżakuje w dębowych beczkach, w których wcześniej leżakowały inne alkohole – bourbon, porto lub sherry. Jedynie bourbon, czyli amerykańska whiskey produkowana w Kentucky z kukurydzy, leżakuje w nowych beczkach. Odpowiedź na pytanie, dlaczego whisky ma kolor, kryje się więc w rodzaju alkoholu, który leżakował w danej beczce. Podczas leżakowaniu w whisky zmniejsza się objętość alkoholu, co w branży określa się mianem angel’s share, czyli… dolą dla aniołów. 

butelkowanie – po zakończonym okresie leżakowania whisky jest rozlewana do butelek i trafia do sprzedaży. Na tym etapie zawartość alkoholu w butelce wynosi minimum 40%.

Po wszystkich etapach, whisky jest gotowa do degustacji. W dalszej części artykułu poznasz zasady prawidłowej degustacji szkockiej, lecz jak wiemy teoria jest tylko teorią. Aby zgłębić tajniki sztuki degustacji, warto więc wybrać się na praktyczną lekcję pod okiem kipera.

Przed XV wiekiem produkcja whisky składała się z kilku prostych procesów, które łącznie trwały od 20 dni. Dzisiaj produkcja szkockiej jest znacząco bardziej skomplikowana.

Rodzaje whisky

O tym, z czego robi się whisky, decyduje w pierwszej kolejności kraj pochodzenia. Szkocka i irlandzka whisky powstaje z jęczmienia lub słodu jęczmiennego, zaś amerykańska – z mieszaniny kukurydzy (jej zawartość wynosi od 51% do blisko 80%), słodu jęczmiennego, żyta oraz pszenicy. Na rynku jest dostępna również whisky japońska, najczęściej kupażowana, czyli taka, która powstała w wyniku wymieszania kilku, a nawet kilkudziesięciu gatunków whisky.

Oprócz kraju pochodzenia, whisky – podobnie jak wino – rozróżnia się także ze względu na rodzaje: 

malt whisky – to whisky słodowa, wytwarzana niemal wyłącznie ze słodu jęczmiennego. 

single malt whisky – ten rodzaj powstaje ze słodu jęczmiennego w jednej konkretnej destylarni. Słowo single odnosi się do liczby słodów użytych do produkcji w obrębie jednej destylarni, jednak ten rodzaj whisky można mieszać beczkami. 

blended malt – mieszanka powstała z połączenia kilku malt whisky pochodzących z różnych destylarni. 

blended whisky – najpopularniejszy rodzaj whisky na świecie, powstaje z mieszaniny wielu różnych rodzajów whisky słodowych i zbożowych. Zdarza się, że w jednej butelce blended whisky jest nawet 40 rodzajów destylatów.

single cask – niemieszana whisky z jednej beczki. Rodzajem single cask jest cask strenght, czyli whisky, której się nie rozcieńcza. Na butelkach z whisky single cask można znaleźć informacje o beczce, numerze butelki i liczbie butelek rozlanych z danej beczki. Butelki są numerowane, a samą whisky sprzedaje się jako limitowaną.

grain whisky – delikatniejsza od malt whisky, powstaje z co najmniej jednego rodzaju zboża, przeważnie niesłodowanego – kukurydzy, żyta, jęczmienia lub pszenicy. Destyluje się ją w aparatach kolumnowych, podobnie jak wódkę. Jest głównym składnikiem tańszych rodzajów blended whisky.

Jak pić whisky?

Odpowiedź na pytanie jak się pije whisky, jest wbrew pozorom bardzo prosta: powoli. Dobrze o tym pamiętać, zwłaszcza że pierwszy kontakt alkoholu z językiem zawsze ma działanie drażniące. To normalne, bo na końcu języka znajduje się wrażliwy nerw trójdzielny. Po jego początkowym odrętwieniu każdy kolejny łyk będzie przyjemnością. 

Aby picie whisky było ekscytującym doznaniem dla wszystkich zmysłów, przed jej spożyciem najlepiej zrezygnować z palenia papierosów i jedzenia ostrych potraw. Dzięki temu nie stłumi się prawdziwego, głębokiego smaku trunku. 

Dodanie do whisky kilku kropel niegazowanej wody zmienia współczynniki podziału substancji lotnych między wodą a etanolem. Dzięki temu łatwiej wyczuwa się aromaty trunku.

Jak przechowywać whisky?

Whisky nie lubi trzech rzeczy – słońca, gorąca, zimna i wilgoci. Za tym ostatnim nie przepadają butelki, bo przechowywanie w wilgotnych pomieszczeniach sprawia, że na naklejkach są widoczne nieestetyczne plamy i odbarwienia. Na metalowych puszkach z whisky pod wpływem wilgoci pojawi się z kolei rdza, a drewniane pudełka z whisky zaczną puchnąć. 

Gdzie w takim razie przechowywać whisky? Najlepsze będzie miejsce, w którym jest ciemno, a temperatura nie przekracza 22°C. Fabrycznie zamkniętą whisky można przechowywać bez ograniczeń z jednym zastrzeżeniem: butelka powinna stać, a nie leżeć.  

Zasady przechowywania whisky po otwarciu są takie same. Po opróżnieniu ponad połowy butelki można przelać trunek do mniejszej karafki. Dlaczego? Bo nadmiar powietrza w zamkniętej butelce może wchodzić w reakcję z alkoholem i wpływać na aromat oraz smak whisky. Podobnie działają niskie temperatury, dlatego whisky nie wolno przechowywać w lodówce. Nawet po otwarciu. 

Jak podawać whisky?

O ile zasady przechowywania whisky są jasno określone, o tyle w sposobach jej podawania istnieje pełna dowolność. Mimo to najpopularniejsze sposoby serwowania tego trunku są jednak tylko dwa. Pierwszy polega na rozlaniu alkoholu do niskich szklanek z grubego szkła. To właśnie ich używał James Bond, kiedy w trakcie całej serii swoich przygód pił ją aż 101 razy.

Drugim sposobem jest podawanie whisky w specjalnych kieliszkach w kształcie tulipana, co spotyka się głównie podczas degustacji. Nie bez powodu, bo charakterystyczne zwężenie kieliszka pozwala na to, by aromaty trunku skoncentrowały się u góry, a nie rozchodziły na boki, jak w przypadku używania szklanki. Poza tym picie z kieliszka wymusza niewielkie łyki. I dobrze, bo w czasie degustacji to właśnie one sprawiają, że smakiem whisky można się delektować.

Podczas zorganizowanych degustacji wykorzystuje się cienkie szklanki w kształcie tulipana.

Jak degustować whisky?

Degustacja whisky składa się z głównych faz: oceny barwy, aromatu, smaku i finiszu. Poszczególne etapy są zbliżone do degustacji wina, o której pisaliśmy w oddzielnym artykule.

Kolor

Barwa whisky daje dwie bardzo ważne wskazówki – o jej wieku i rodzaju beczki, w której leżakowała. I tak na przykład whisky z beczki po bourbonie jest dość jasna, wręcz słomkowa, a z tej po sherry ma kolor rubinu. Z kolei wiek whisky można ocenić, zakręcając kieliszkiem i obserwując krople na ściankach. Jeśli są cienkie i spływają szybko, whisky jest albo młoda, albo delikatna w smaku. Grube, oleiste i wolno spływające krople sugerują natomiast ciężką lub długoletnią whisky. 

Aromat

Pierwsze doświadczenie zapachu whisky jest zazwyczaj dość intensywne. Aby ocenić aromat, najlepiej wąchać ją z daleka, na niezbyt głębokich wdechach. Jak to zrobić? Wystarczy zbliżyć do nosa, delikatnie powąchać i oddalić kieliszek. Za trzecim razem aromaty zaczną się wyróżniać. Warto je wtedy nazywać na głos, aby rozwijać swoją pamięć sensoryczną.

Smak

Po ocenie koloru i aromatu należy wziąć niewielki łyk whisky i przepłukać nią cale usta, aby dotarła do wszystkich kubków smakowych. Pierwszy może sprawiać trudność z nazwaniem smaku ze względu na podrażnienie nerwu trójdzielnego języka. Drugi sprawi, że nerw zareaguje łagodniej, a określenie smaku okaże się prostsze.

Jak ocenić posmak, który zostaje w ustach po wypiciu whisky? Po przełknięciu trunku należy otworzyć usta i nabrać powietrza. W tym czasie resztki whisky parują w jamie ustnej, a mocniejsze aromaty są nadal wyczuwane na języku. Mogą się one różnić od aromatów rozpoznanych w smaku, zawierać te same nuty lub przechodzić w zupełnie inne posmaki. Finiszu nie trzeba oceniać po całkowitym opróżnieniu kieliszka, można to robić pomiędzy kolejnymi łykami.

Drinki z whisky

Nawet jeśli ktoś nie przepada za smakiem czystej whisky, istnieje sposób na to, by polubić ten trunek. Jaki? Oto propozycje trzech drinków z whisky bez coli, które przekonają do whisky nawet jej największego sceptyka.

Lista popularnych drinków z whisky, lista składników i sposób przygotowania.

Whisky Sour

Klasyczny koktajl z trzech składników, jeden z najpopularniejszych drinków na świecie. Połączenie whisky, soku z cytryny oraz syropu cukrowego daje wyrazisty, orzeźwiający smak, którego warto spróbować chociaż raz w życiu.  

Old Fashioned

Ulubiony drink Dona Drapera, dyrektora kreatywnego agencji reklamowej z kultowego serialu Mad Men. O tym, jak go przygotować, wie każdy barman, bo przepis znajduje się na oficjalnej liście Międzynarodowego Stowarzyszenia Barmanów. 

Ojciec Chrzestny

Drink, dzięki któremu każdy, kto twierdzi, że nie lubi whisky, z pewnością ją polubi. Aromatyczny, pachnący migdałami, uwielbiany przez Marlona Brando, który wcielił się w filmową postać Ojca Chrzestnego. 

Jak wybrać whisky?

Whisky jest uznawana za alkohol typu premium, który kojarzy się z prestiżem i sukcesem. Nic więc dziwnego, że uważa się ją za prezent z klasą. Jak wśród różnorodnych gatunków i marek wybrać tę najlepszą?

Podstawowym kryterium wyboru whisky jest smak. Warto postawić na taki, który w jakiś sposób nawiązuje do osobowości obdarowywanego. Jeśli jednak nie ma się pewności co do słuszności swojego wyboru, można poprosić o rekomendację znajomych lub doradców ze sklepów z whisky.

Voucher na degustację whisky na prezent

Każdy, kto ma za sobą doświadczenie picia whisky, wie, że każda z nich ma swój indywidualny charakter. Ci, którzy nie wiedzą, mogą się o tym przekonać podczas degustacji whisky. W Katalogu Marzeń mamy aż trzy rodzaje degustacji whisky do wyboru.

Degustacja whisky

Whisky z różnych krajów świata, mnóstwo ciekawych informacji i doskonała zabawa. Ten rodzaj degustacji jest doskonałym pomysłem na prezent dla każdego, kto chciałby dowiedzieć się o whisky czegoś nowego i spróbować smaków, których do tej pory być może w ogóle nie łączył z whisky. Na jednej z integracji testowaliśmy degustację whisky w Pracowni Red Wine&Whisky, więcej możesz przeczytać

Degustacja whisky dla dwojga

Ten, kto twierdzi, że whisky to męski trunek, jest w wielkim błędzie. Jeśli ktoś szuka pomysłu dla pary, która rozsmakowuje się w tym trunku, voucher na degustację dla dwojga będzie świetnym pomysłem. A jeśli ktoś chciałby wprowadzić swoją partnerkę w świat smaków i aromatów whisky, wspólna degustacja może się okazać doskonałym pomysłem na spędzenie wieczoru.

Degustacja whisky w ciemności dla grupy

Smakowanie whisky po ciemku to wyjątkowe doznanie. Degustacja za pomocą węchu i smaku wyostrza zmysły, które na co dzień tylko towarzyszą w odbiorze rzeczywistości. Voucher na taki rodzaj degustacji z pewnością będzie niezapomnianym prezentem dla każdego, kto poszukuje nowych wrażeń i jest otwarty na zupełnie nowe doświadczenia.

Degustacja whisky w prezencie – czy warto?

Voucher na degustację whisky sprawdzi się jako prezent zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. To także świetny wybór na zorganizowanie spotkania w gronie przyjaciół lub wieczoru integracyjnego dla pracowników. Oprócz smakowania whisky i wysłuchania anegdot o jej historii, degustacja to przede wszystkim fantastyczny sposób na spędzenie czasu w towarzystwie osób, dla których liczą się doświadczenia.

Przewodnik ds. Marzeń
Uwielbiam podróżować, a moim marzeniem jest odwiedzenie na dłużej Kuby i Meksyku. W wolnych chwilach spaceruję po lesie, czytam reportaże i często patrzę w niebo, bo uwielbiam latać. Wierzę, że myślami tworzymy rzeczywistość, dlatego szukam jasnych stron w każdej sytuacji.

Data publikacji: 2019-09-12

OBSERWUJ NAS
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA
Korzystaj z promocji i nowości!
Marzyciele! Aby spełnianie marzeń uczynić jeszcze prostszym, używamy plików cookies w celach statystycznych i marketingowych :) Więcej w Polityce Prywatności.